Çocukluğumdan beri Agatha Christie’yi çok severim. Bazıları ona ikinci sınıf bir yazar muamelesi yapsa da, ben zamanının çok ötesinde, son derece üretken ve çok akıllı bir kadın olduğunu düşünüyorum. Ayrıca, türünde bir dönüm noktası oluşturduğunu da her zaman söylerim, evet. Hala zaman zaman ağır bir şey okumak istemediğimde Dame Agatha Christie’ye koşarım, hem zehirler hakkında genel kültürümü artırıyor, hem enteresan psikolojik çözümlemeler yapıyor, hem zamanının İngiltere’sini güzel güzel anlatıyor, hem de iyi bir beyin jimnastiği oluyor. Kendisinin Guinness Rekorlar Kitabı’nda tüm zamanların en çok satan yazarı olmuş olması boşuna değil arkadaşım. Aşağılamayın Agatha’yı zaten çok çekti o ilk kocasından, hem İstanbul’u da ayrı sever ve biz Türkler bayılırız bizi seven yabancılara… Ayriyeten Hercule Poirot da gelmiş geçmiş en renkli dedektiftir bence. belirtmeden geçemiciim.

80 romanının 80′ini de okuyamadım henüz ama nerden baksan bi 40- 50 okumuşumdur. Bunlar arasından seçtiklerimle buyrunuz, listemiz:

15. Nemesis / Ölüm Meleği: 1971
Çok bayılmadığım Miss Marple teyzenin en heyecanlı hikayelerinden biri. Kendisi artık iyice yaşlanmışken, neredeyse elden ayaktan kesilmişken Mr. Rafiel isimli biri ondan işlenmiş bir cinayeti ve katili bulmasını ister. Ama bu cinayet nerde, ne zaman, kim tarafından işlendi belli değildir. E, nasıl bulacak bu kadın yahu? Bulur o, bulur, ne cingözdür Miss Ceyn Marpıl, siz bilmezsiniz.

14. Towards Zero / Sıfıra Doğru: 1944
Dedektif yok bunda, polis var. Enteresan bir hikaye. Bir tenisçi, yeni karısı, eski karısı ve bir kaç kişi daha, adamın teyzesinin mi halasının mı ne evinde toplaşırlar. Ortam ultra gergindir ve tabii ki bir cinayet olur. Cinayetten, katillerden çok iki kadın ve adam arasındaki gerginlik gerer insanı.

13. A Murder is Announced / Cinayet İlanı: 1950
Evet aynen de öyle. Gazetede o gün bilmemne evinde bir cinayet işleneceğine dair bir ilan çıkar. Hmmm… der herkes, neler oluyor. Ve evet hakkaten de neler oluyordur? Üstelik cinayet de gerçekten işlenir. Miss Marple teyze günü kurtarmak üzere, yine örgülerden ve komşu kızlarından çokça bahsederek devreye girer. Tabii ki de çözer.

12. Sparkling Cyanide / Şampanyadaki Zehir: 1945
Seviyorum bunu. Her ne kadar çok gergin değilse de enteresan bi anlatımı var. Yine dedektifler değil polis amcalar devrede… Bir sene önce intihar sanılan (tabii ki intihar olmayan) bir ölüm ve o ölümün yıldönümü yaklaşırken herkesin düşünceleri ve ölen kadının kocasının o günkü grubu tekrar bir araya toplamasıyla ayyuka çıkan olaylar. Aşk meşk, kan revan, entrika…

11. Death on the Nile / Nil’de Ölüm: 1937
Yine bir aşk gerginliğiyle karşı karşıyayız. Biraz Gossip Girl olayı var diyebiliriz. Hoş bi kız, nişanlısı ve kızın nişanlısını elinden alan her şeye sahip, güzel ve zengin en yakın arkadaş. Bir de tabii Nil gezisinin egzotik ortamında sevgili Poirot. Daha ne olsun, mon ami?

10. Murder on the Orient Express / Doğu Ekspresi’nde Cinayet: 1934
Yaşasın yine Poirot, yine eğlence. Christie’nin meşhur romanlarından, filmi de ülkemizde hayli bilinir. İstanbul’dan Calais’ye giden Doğu Ekspresi’nde bir adam öldürülür, hem de 12 kez bıçaklanarak. Poirot ise hemen işe koyulur. Her zamanki gibi şaşırtıcı bir son ile kitabımız son bulur. Yalnız bana tahmin etmesi kolay gibi geldi, belki de öncesinde filmi seyretmiş olduğumdandır, bilemeyeceğim. “Duyduğuma göre Ayasofya çok güzelmiş.” diye de bir alıntıyla sözlerimi bitireyim artık.

9. Five Little Pigs / Beş Küçük Domuz: 1942
Ay yazıııık buna beeee… Çok romantik bu, çok üzücü. Annesinin babasını öldürmek suçundan hapse girmesinden ve orda ölmesinden 16 yıl sonra, genç ve güzel kızımız tam da evlenmek üzeredir. Peki, who you’re gonna call? Tabii ki Hercule Poirot! Poirot, bu eski cinayeti aydınlatır, kızımız gönül rahatlığıyla evlenir. (Hemen sosyolocik bir not düşeyim: Christie romanlarında çok görülen, ailede cinayet varsa kızların bu olay aydınlanmadan evlenenememesi, katilliğin ırsi olduğu düşüncesine bağlanır ki sanırım, zamanının İngiltere’sinde yaygın bir bakış açısı imiş efenim.)

8. A.B.C Murders / Cinayet Alfabesi: 1936
Agatha Christie seri cinayetlere de el atıyor. İnsanlar alfabetik sırayla ölmeye başlıyor. DNA’ymış, CSI’ymış tüm bu harika tesislere sahip olmayan pos bıyık Poirot, sadece ve sadece beynindeki küçük gri hücreleriyle olayı çözüyor. Bir de imkan verilseydi, neler yapcekti bu adam, dünyada faili meçhul diye bi konsept olmazdı şerefsizim.

7. Murder is easy / Zehiri Kim Verdi: 1939
Bir kasabadayız bu sefer. Geveze bi teyze ölüm ve cinayetler hakkında bir şeyler zırvalar, kimse ona inanmaz ama cinayetler başlayınca herkes bi dur bakalım, nölüyörüz der tabii. Der de kadın ölmeden desenize lan dingiller. Neyse efenim, iki gencimiz merak eder ve olayı araştırmaya koyulur. Helecanlıdır. “Hell hath no fury like a woman scorned” isimli çok sevdiğim bir lafı da ilk kez bu romanda okumuşumdur.

6. Sleeping Murder / Uyuyan Ölüm: 1976
Geçmişten gelen bir cinayet, geveze Marple teyze veyeni evli genç bir çift… Bu romanda çiftimiz bir eve taşınır fakat evde garabet garabet olaylar olmaktadır. Sankim de hayalet mi var deriz, meğersem yokmuştur, neyse ki Marple varmıştır. Güzel hikayedir, neler oluyor yahu dersiniz. Ayrıyeten Marple’ın da son hikayesidir, ve üstelik de Christie’nin de son romanıdır. Quote’u da yapıştırayım: “Let sleeping murder lie.” Hıhı evet, uyuyan ölümü uyandırmamak gerek. Bir nevi eşeğin aklına karpuz suyu düşürmektir zira bu.

5. Sad Cypress / Koltuktaki Ölü: 1940
Bu Poirot yaşına başına bakmaz, güzel kızlara hiç dayanamaz. Şimdi yine enteresan, gizemli güzel bir kız var. Kendisi bir başka güzel kızın ölümüyle suçlanmakta. Poirot ise olayı çözmek için devrede. Bu da güzel aşk meşki de olan, hüzünlü bi Christie’ydi ama çok zaman oldu okuyalı.

4. Curtain / Ve Perde İndi: 1975
Ayyy ama ne diyim şimdi ben buna. Yüreğim parçalanıyor.
Dikkaaayt, spoyler geliyooooo! Geldi:
Poirot’nun son vakasıdır bu çünkü çok yaşlıdır Poirot burda, o kadar yaşlıdır ki ölür bile. Çok üzülüyorum. Ayrıca başka enteresan şeyler de var ama onları söylemek ayıp oolur şimdi. Poirot’nun ölümü çok büyük bir sürpriz değil zira bu romanda. Herkes de bilir.

3. The Murder of Roger Acroyd / Roger Acroyd Cinayeti: 1926
Bileğinin hakkıyla en meşhurlardan. İlk ağızdan bir anlatım kullanılmıştır kitapta, olayları kasabanın dohturu, direktomanto okuyucuya anlatır. Çok şaşıracaksınız ama kitapta Roger Ackroyd ölür.

2. And Then There were None (Ten Little Indians) /10 Küçük Zenci: 1939
İşte Agatha Christie’nin yaptı yapacağını dedirten kitabı. İşte meşhuurr 10 küçük zenci. Ne diyim buna ben. Bir adada birbirini tanımayan 10 kişi toplanır ve 10′u da öldürülür. İşin komiği, adada başka hiç kimse de yoktur. Katil mi? Katil nerde, hepsi ölü bunnarın! Dumur, dumur, dumur. Tamamen kişisel se
beplerden 2 numarada, yoksa kurgusuyla, olay örgüsüyle bir numeroyu hak etmektedir. Hiç Christie okumamışların başlaması gereken nokta budur!

On küçük zenci yemeğe gitti. Birinin lokması boğazına tıkandı. Kaldı dokuz… Dokuz küçük zenci geç yattı. Sabah biri uyanmadı. Kaldı sekiz. Sekiz küçük zenci Devon’u gezdi. Biri geri dönmedi. Kaldı yedi… Yedi küçük zenci odun yardı, biri baltayı eline vurdu. Kaldı altı.Altı küçük zenci vs… vs… Bilmem anlatabiliyor muyum?

1. Endless Night / Geceyarısı Cinayeti: 1967
Dınınınınnnn…. İşte bir numaramız. Benim ve sevgili Agatha’nın kişisel favorisi. Christie’nin gerçekten farklı bir anlatım denediği bu roman, bence kendisinin bir yazar olarak yeteneklerini en çok sergilediği bir psikolojik aşk öyküsüdür, her şeyden çok. Yine ilk ağızdan bir anlatım kullanılmıştır ama çok üzücü ve çok dokunaklıdır bu, çoook. Filmi de var ama filmi çirkin.

Adı ise William Blake’in bir şiirinden gelir. Hemen alalım:
Every night and every morn,
Some to misery are born,
Every morn and every night,
Some are born to sweet delight.
Some are born to sweet delight,
Some are born to endless night.

Ve evet farkettim, ilk üçüm arasında sevgili Poirot’cuğumun vakaları yok. Olsun, ben onu yine de seviyorum.

Nev-i şahsına münhasır bir maddeleme, eşi benzeri yok.